Dostępne zagadnienia z Pedeutologii

Kwalifikacje zawodowe – ogół wiedzy o zawodach, umiejętności i doświadczenia z pracy warsztatowej jako przesłanki do kwalifikowanego uczestnictwa w społecznym procesie pracy. Przez uwzględnianie fizjologicznych i psychologicznych możliwości osiągnięć pracujących, kwalifikacje określają możliwości pracujących. Powstają one w ścisłym związku ze świadomością odpowiedzialności, postawą wobec pracy i moralna dojrzałością pracownika.

 

Wg O.Lange:

Kwalifikacje – umiejętność, zręczność, wprawa, wysiłek cielesny, umysłowy, wymagane przy wykonywaniu prac przez poszczególne zawody.

Wg T. Nowacki:

Kwalifikacje zawodowe – opanowane przez dana osobę lub grupę osób, jednego lub więcej układu umiejętności umysłowych, praktycznych opartych na odpowiadających im układom wiedzy teoretycznej, praktycznej, dostosowanych do skutecznego rozwiązywania różnych lecz określonych klas zadań zawodowych, wspieranych przez odpowiednie układy osobowości.

Kwalifikacje:

• Rozważania formalne, akty prawne, stanowiska pedagogów w odniesieniu do sylwetek zawodowych absolwentów.

• Związek z kształceniem instytucjonalnym.

• Nowe dyscypliny naukowe.

• Postrzeganie człowieka pracującego jako złożonego, funkcjonalnego subsystemu.

• Analiza użyteczności systemu na kontinuum: sukces – niepowodzenie.

Kompetencje – są to ogólne dyspozycje jednostki sprawiające, że jest ona uznana za zdolną do wykonywania zadań bądź pełnienia funkcji.

Kompetencje – to cechy bycia funkcjonalnie przystosowanym do wypełniania ról i zadań, które wyłaniają się podczas działalności produkcyjnej człowieka, a wynikają z przemian w danym zawodzie i samym pracowniku oraz z przyjęcia właściwej postawy zgodnie z wiedzą, sprawnością, sądami i niezbędnymi wartościami. Dwa wymiary:

• Wymiar statyczny – cechy osobowe absolwenta w chwili ukończenia uczelni niezbędne do wykonywania zawodu, w sposób gwarantujący osiągnięcie dobrej sprawności.

   

• Wymiar dynamiczny – dotyczy przemian dokonujących się w samym pracowniku, który dział w określonym środowisku pracy na danym stanowisku, który nieustannie nabywa nowe doświadczenia.

Kompetencje – zdolność do czegoś zależna od znajomości wchodzących w nią umiejętności, sprawności, jak i od przekonania o możliwościach posługiwania się zdolnością.

Kompetencja – swoista dyspozycja do poprawnego spełniania jakiejś roli, rozwiązywania problemów, analizowania nieznanych wcześniej sytuacji.

Dwa wymiary kwalifikacji profesjonalnych nauczyciela w obrębie kompetencji:

• psychologiczny

• prakseologiczny

Definicje o charakterze instrumentalnym – bazują na takich pojęciach jak: umiejętności, zdolności, sprawności, z zastrzeżeniem że chodzi o sprawność wyższego rzędu, złożoną- predysponującą jednostkę do skutecznego wykonywania określonych zadań, rozwiązywania problemów, pokonywania trudności.

Definicje podkreślające komponent emocjonalno – normatywny wyrażający pozytywny, akceptujący stosunek do określonego zadania, celu, sytuacji lub problemu, wyrażający się w gotowości i chęci do działania na rzecz jego realizacji, rozwiązania.

Definicje integratywne, kompleksowe – kompetencje jako wypadkowe wiedzy, umiejętności, postaw, motywacji, emocji, wartościowania.

Właściwości kompetencji:

• to kategoria podmiotowa (czyje kompetencje nas interesują)

• mają ograniczony zasięg podmiotowy i społeczny (wskazują czego dotyczą, wobec kogo są przejawiane)

• należą do dyspozycji wyuczanych

• proces ich nabywania zachodzi w określonym kontekście

• mają charakter dynamiczny, podlegają przeobrażeniom w toku życia jednostki

• istnieje ich możliwość przenoszenia się na inne dziedziny aktywności jednostki i tworzenia nowych kompetencji (generatywność i transferowalność).

Dlaczego kompetencje nauczyciela są niewystarczające?

• Nauczyciel działa w sytuacjach niepowtarzalnych.

• Komunikacyjny charakter pracy.

Doświadczenie ludzkie tworzy się w dwóch sferach znaczeń:

• w obszarze wiedzy praktyczno – moralnej

• w obszarze wiedzy technicznej (wiedza, która pozwala osiągać cele edukacyjne, metody, środki, warunki od których zależy skuteczność posługiwania się metodą)

Kompetencje praktyczno – moralne:

• interpretacyjne – zdolności rozumiejącego odnoszenia się do świata

• moralne – zdolność prowadzenia refleksji moralnej

• komunikacyjne – zdolność do bycia w dialogu ze sobą i z innymi (empatia i akceptacja bezwarunkowa drugiej osoby)

Kompetencje techniczne:

• postulacyjne – umiejętność opowiadania się za pewnymi celami pojętymi instrumentalnie, umiejętność identyfikowania się z nimi

• metodyczne – umiejętność działania według reguł określających optymalny porządek czynności

• realizacyjne – umiejętność doboru środków i tworzenia warunków sprzyjających realizacji celu

Kompetencje wg M. Czerepaniak – Walczak:

• kompetencje w warstwie pracy z młodzieżą

• kompetencje w warstwie pracy z innymi podmiotami szkoły

• kompetencje w warstwie pracy nad sobą

Kompetencje wg S. Dylak:

• kompetencje bazowe – odpowiedni poziom rozwoju moralno – społecznego, intelektualnego

• kompetencje konieczne – nabyte w toku przygotowania do zawodu:

• interpretacyjne

• autokreacyjne

• realizacyjne

• kompetencje pożądane – pozwalają na rozbudzenie, ukierunkowanie i zachęcenie do rozwoju opierając się na „mocnych stronach osobowości”

Zaangażowania nauczycieli pozytywne:

• Misjonarz – wnosi coś nowego

• Urzędnik – ochrania to, co jest zastane, pilnuje

• Ogrodnik – pielęgnuje, interwencja wychowawcy

• Przewodnik – wie lepiej, pokazuje drogę, przywódca

Zaangażowania autonomiczne:

• Arbiter – niezależny, pilnujący reguł, broniący procedur

• Tłumacz – jest biernym przekaźnikiem kultury jednej do drugiej, często dokonuje przeinaczeń

• Aranżer – organizuje spotkani osób o różnych poglądach

• Obserwator – ma na celu dokonanie opisu

Zaangażowania negatywne:

• Ironista – śmieje się z zastanej sytuacji, nie ma pomysłu jak ją poprawić

• Tropiciel – zakłada, że wszyscy są bandytami i trzeba ich wytępić

• Cynik – nie uznaje wartości, przyjmuje zło świata jako normalne

• Demon – ktoś, kto przyjmuje różne tożsamości

Nauczyciel jako (wg A. Cichockiego):

• Fachowiec (kompetencje merytoryczne, posiadana wiedza, umiejętności)

• Menadżer (kompetencje organizacyjne, techniczne)

• Inspirator (kompetencje klimatu motywacyjnego)

• Integrator (kompetencje do osiągania porozumienia)

Standardy kompetencji zawodowych:

• Prakseologiczne (kontrola, planowanie, ocenianie)

• Komunikacyjne (skuteczność zachowań językowych, wykorzystanie technik dyskursywnych)

• Współdziałania (skuteczność zachowań prospołecznych, rozwiązywanie konfliktów)

• Kreatywne (innowacyjność, rozwój myślenia twórczego)

• Informatyczne (korzystanie z różnych źródeł informacji)

• Moralne (refleksja nad własną pracą)